50 lat Biblioteki Pedagogicznej

w Górze

foto-archiwum

Biblioteka Pedagogiczna w 2001 roku obchodziła pięćdziesięciolecie swego funkcjonowania. Nastąpiły poważne zmiany organizacyjne i kadrowe, stąd też nie odbyły się żadne uroczystości rocznicowe, niech więc ten artykuł będzie formą uczczenia tego jubileuszu.

Biblioteka Pedagogiczna w Górze Śląskiej powstała w 1951 r. Funkcjonowała wówczas w lokalu wydziału oświaty prezydium Powiatowej Rady Narodowej przy ówczesnej ul. Marchlewskiego (obecnie ul. Podwale). Pod koniec pierwszego roku działalności księgozbiór liczył 576 woluminów. Jeszcze w tym samym 1951 r. nastąpiła zmiana na stanowisku kierownika, został nim Anatol Dobrowolski (nazwiska pierwszego kierownika nie udało się odtworzyć), a biblioteka przeniosła się do lokalu Powiatowego Ośrodka Doskonalenia Kadr Oświatowych przy ul. Bojowników o Wolność i Demokrację 2.

Pierwszy rok funkcjonowania w Górze Śl. zamknął się następującymi wskaźnikami: 29 zapisanych czytelników i 160 wypożyczeń; odwiedziny i materiały udostępnione w czytelni nie zostały zarejestrowane.

W 1953 r. zmienił się kierownik, został nim Henryk Kubiak; po 17 miesiącach w 1954 r. kolejna zmiana i funkcję kierownika objął Antoni Czerwiński, pełnił ją niemal do końca 1965 r.

Rósł księgozbiór od 1.679 woluminów w 1954 r. do 8.311 na zakończenie 1965 r., w analogicznym okresie wzrastała również liczba czytelników - z 64 do 231, podobnie było z wypożyczeniami - od 379 do 2.301. Należy pamiętać, że przez większość czasu sprawowania funkcji kierownika biblioteki A. Czerwiński był też jej jedynym pracownikiem.

Od listopada 1965 r. następowały częste zmiany na stanowisku kierownika. Do 1972 r. tę funkcję pełniło 5 osób: Zofia Zarzecka, Ryszard Kucharski (tylko 7 miesięcy), Eugeniusz Haręzga, Bogdan Kosmulski i Jan Hryniewicz. Rok 1966, biorąc pod uwagę zmiany kadrowe, był wyjątkowy, bo biblioteka miała aż trzech kierowników.

Mimo tych roszad kadrowych wskaźniki obrazujące pracę rosły. W 1968 r. wielkość księgozbioru przekroczyła 10 tys. woluminów, a w 1972 r. - 12 tys. Liczba czytelników w 1967 r. sięgnęła 382, w 1972 r. - 251. Wypożyczenia wynosiły w 1968 r. 3.922, a w 1972 r. - 2.261.

W 1955 r. doszło do zmiany siedziby biblioteki. Biblioteka znalazła się w pomieszczeniach wydziału oświaty. W listopadzie 1963 r. została przeniesiona do budynku będącego własnością prezydium Powiatowej Rady Narodowej (ul. Armii Polskiej 15), w którym także znajdowała się Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna. Zajmowała jedno pomieszczenie o powierzchni 35 m². Dopiero w 1973 r. pozyskano nowy lokal (3 izby przy ul. Marchlewskiego 43), w którym biblioteka osiadła na dłużej. Wtedy na tyle poprawiły się warunki lokalowe (112,78 m² powierzchni użytkowej), że pozwoliło to na urządzenie czytelni.

Przed tą przeprowadzką placówka w Górze miała najmniejszą powierzchnię (35 m²), a za to najdłuższe godziny udostępniania zbiorów - od 8.00 do 18.00 - spośród bibliotek województwa wrocławskiego.

Nastąpił gwałtowny skok liczby wypożyczeń. W 1973 r. jeszcze 2.603, ale rok później - 7.598, w 1977 r. - 10.460, w 1979 r. - 13.362. Podobnie było z liczbą czytelników. Rosła, ale nie tak gwałtownie, osiągając w 1979 r. liczbę 916, w roku następnym - 917. Te rekordowe wskaźniki - używając terminologii sportowej - przez przeszło dziesięć lat nie zostały poprawione. Uzyskano je w dużej mierze dzięki pracownikom biblioteki (3 osoby z wyższym wykształceniem bibliotekarskim) oraz dokształcaniu nauczycieli i otwarciu biblioteki na potrzeby czytelników (praca w soboty i możliwość korzystania ze zbiorów przez uczniów szkół ponadpodstawowych, poczynając od klasy trzeciej).

Rósł również księgozbiór. W 1975 r. osiągnął 20 tys., w 1979 r. - 31 tys., a w 1982 r. - 40 tys., w 1987 r. - 50 tys. Szczególne zasługi w tym względzie położył kierownik biblioteki Ryszard KucharskI, pełniący swą funkcję od września 1972 r.

W 1975 r. po zmianie podziału administracyjnego Polski Biblioteka Pedagogiczna w Górze z woj. wrocławskiego przeszła do nowo utworzonego woj. leszczyńskiego, stając się największą filią Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Lesznie. Jako jedyna posiadała czytelnię, co stało się podstawą do zwiększenia liczby pracowników do 5 (od 1982 r. do 1992 r.).

W 1985 r. zmienił się kierownik. Została nim Zofia Stepan, absolwentka bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego, od siedmiu lat pracująca w bibliotece. Pełniła tę funkcję do 2001 r.

Od 1991 r. PBW w Lesznie ze swoimi filiami weszła w skład Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego, który kilkakrotnie zmieniał nazwę, ostatnia to Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli i Kształcenia Ustawicznego.

W 1990 r. Biblioteka Pedagogiczna w Górze przeżyła zapaść: z jednej strony zmiany na rynku księgarskim, owocujące bogactwem nowych tytułów, z drugiej strony - katastrofa finansowa. Jeśli rok wcześniej zakupiono 1.864 woluminy, w tym roku jedynie 465 (łącznie z darami). W kolejnych latach biblioteka wzbogaciła się o 595 pozycji (w tym 119 dary) w 1991 r., o 401 (w tym 223 dary) w 1996 r., o 224 (w tym 86 dary) w 2000 r.

W latach 70. biblioteka abonowała 125 czasopism, w 1989 r. - 112, w 1991 r. - ok. 70, 1993 r. - 84, 1994 r. - 97. W III kwartale 1990 r. w ogóle zabrakło pieniędzy na opłacenie prenumeraty czasopism. Pracownicy z własnych funduszy kupowali do czytelni kilka pism. Obecnie liczba zaprenumerowanych czasopism oscyluje wokół 80 tytułów.

Choć Biblioteka Pedagogiczna w Górze nadal zajmowała dotychczasową siedzibę użytkowana powierzchnia uległa powiększeniu. Zajęła bowiem pomieszczenia swojego sąsiada - Poradni Wychowawczo-Zawodowej - który przeniósł się w inne miejsce, oraz otrzymała dodatkową salę na pierwszym piętrze. Ostatecznie posiadała lokal o powierzchni 198,1 m². Jednakże było to za mało w stosunku do potrzeb.

Pod koniec 1992 r. rozpoczęły się prace budowlane przy pl. Bolesława Chrobrego 27, które miały przystosować budynek do nowych potrzeb. Mimo że nie wszystkie prace zostały wykonane pod koniec marca 1993 r. rozpoczęły się przenosiny. Niestety, wiązała się z tym konieczność zamknięcia biblioteki na kilka miesięcy.

W parze z tak znaczną poprawą warunków lokalowych poszły w górę prawie wszystkie wskaźniki obrazujące prace biblioteki, jedynie nie rosła liczba kupowanych książek. W 1994 r. zostało zapisanych 1.224 czytelników, rekordowy wskaźnik w dziejach górowskiej książnicy. Wypożyczyli oni 14.103 książki. W ten sposób dopiero teraz przekroczono liczbę wypożyczeń z 1978 r. W czytelni skorzystano z 2.362 książek i 6.254 czasopism.

Z dniem 1 stycznia 1999 r. wraz z nowym podziałem administracyjnym kraju biblioteka weszła w skład Dolnośląskiej Biblioteki Pedagogicznej. Jednak nie jest to koniec zmian, gdyż władze powiatowe przejęły ją i z dniem 1 stycznia 2001 r. Wraz z Powiatowym Ośrodkiem Doskonalenia Nauczycieli utworzyła Powiatowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli. Doszły nowe obowiązki wykraczające poza dotychczasową działalność biblioteki. Od września 2001 r. dotychczasowa kierowniczka Z. Stepan odeszła do biblioteki gimnazjum, jej stanowisko objął piszący te słowa.

Od 1 września 2001 r. w czytelni powstało stanowisko komputerowe do korzystania z internetu. Wcześniej w całym budynku założono sieć komputerową ze stałym łączem (SDI) do internetu. Czytelnicy mogli z niego korzystać bezpłatnie. Pod koniec lutego 2002 r. biblioteka otrzymała dwa komputery w darze z urzędu marszałkowskiego. W ten sposób czytelnia Biblioteki Pedagogicznej oferuje swoim czytelnikom bezpłatnie dostęp do internetu na trzech stanowiskach. Na przełomie 2002 i 2003 r. wyremontowano pomieszczenia biblioteczne.

*

Górowska książnica nie jest w stanie zgromadzić tych tytułów, które z różnych względów powinny się znaleźć na półkach bibliotecznych. Trapi ja ta sama przypadłość co inne polskie biblioteki – brak odpowiednich funduszy. Nauczyciel czy szerzej czytelnik w prowincjonalnym mieście ma trudności z nabyciem poszukiwanej książki. Nauczyciel przychodzi do swej biblioteki nie tylko po publikacje fachowe, ale również aby poszerzać swą wiedzę ogólną; ma także prawo do własnych zainteresowań. Biblioteka tym oczekiwaniom starała się sprostać.

Mirosław Żłobiński